NHÌN TỪ PHÁN QUYẾT CỦA TÒA: ĐÁNH GIÁ TOÀN DIỆN VỤ ÁN “GIƠ TAY RA HIỆU” DƯỚI GÓC ĐỘ PHÁP LÝ

Chiều 30/01, TAND khu vực 3 – Hà Nội đã tuyên phạt bị cáo Nguyễn Văn Thiên 24 tháng tù và bị cáo Nguyễn Long Vũ 06 tháng tù cùng về tội Gây rối trật tự công cộng theo Khoản 1 Điều 318 Bộ luật Hình sự. Phán quyết này ngay lập tức thu hút sự quan tâm lớn của dư luận xã hội và tạo ra nhiều luồng ý kiến khác nhau.

Từ góc nhìn pháp lý trung lập, vụ án cần được đánh giá dựa trên bản chất hành vi, vai trò của từng bị cáo và căn cứ mà Hội đồng xét xử sử dụng khi lượng hình, thay vì chỉ nhìn từ cảm xúc xã hội hay tranh luận trên mạng.

1. Bản chất pháp lý của hành vi phạm tội – Tội Gây rối trật tự công cộng

Theo hồ sơ vụ án và diễn biến được công bố tại phiên tòa, hành vi của các bị cáo diễn ra tại một quán cà phê trong khu đô thị – nơi có tính chất không gian sinh hoạt chung của cộng đồng.

Việc bị cáo Thiên hút thuốc tại khu vực có biển cấm, sau đó xảy ra xô xát giữa bị cáo Vũ và nhân viên quán, đã:

• Làm mất trật tự tại nơi công cộng;
• Khiến người bị hại bị hành hung;
• Gây tâm lý bất an cho những người có mặt tại thời điểm xảy ra sự việc.

Dù thương tích của người bị hại được xác định là 0%, nhưng trong các tội xâm phạm trật tự công cộng, hậu quả vật chất không phải là dấu hiệu bắt buộc, mà trọng tâm là tác động tiêu cực đến trật tự, an toàn xã hội.

Do đó, việc các cơ quan tiến hành tố tụng xác định đây là hành vi cấu thành tội Gây rối trật tự công cộng là phù hợp với quy định của Điều 318 BLHS.

2. Vai trò và mức độ trách nhiệm của từng bị cáo

Một điểm quan trọng trong phán quyết của tòa là sự phân hóa rõ ràng trách nhiệm hình sự giữa hai bị cáo.

Đối với bị cáo Nguyễn Long Vũ:

Bị cáo là người trực tiếp thực hiện hành vi đánh nhân viên quán. Tuy nhiên, tại phiên tòa, Vũ đã:

• Thừa nhận toàn bộ hành vi;
• Thể hiện sự ăn năn, hối hận;
• Được xác định có vai trò thứ yếu, thực hiện hành vi trong bối cảnh bị tác động, xúi giục;
• Có nhân thân tốt, chưa tiền án, tiền sự.

Với các tình tiết đó, HĐXX tuyên phạt 06 tháng tù được xem là mức án thể hiện sự khoan hồng có điều kiện, vừa đủ răn đe nhưng vẫn mở ra cơ hội cải tạo cho bị cáo.

Đối với bị cáo Nguyễn Văn Thiên:

Tòa án xác định bị cáo có vai trò chính, là người khởi xướng và tác động đến hành vi phạm tội. Đáng chú ý, trong suốt quá trình tố tụng và tại phiên tòa, bị cáo:

• Không thừa nhận hành vi chỉ đạo, xúi giục;
• Không thể hiện thái độ ăn năn;
• Có các phát ngôn và hành vi sau khi vụ việc xảy ra làm gia tăng bức xúc trong dư luận.

Theo thực tiễn xét xử, thái độ sau khi phạm tội là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá khả năng tự cải tạo của bị cáo. Khi bị cáo không thành khẩn, không nhận thức rõ sai phạm, tòa án thường buộc phải áp dụng hình phạt nghiêm khắc hơn để giáo dục riêng và phòng ngừa chung.

3. Về việc áp dụng Khoản 1 Điều 318 BLHS – Tội Gây rối trật tự công cộng 

Một số ý kiến cho rằng bị cáo Thiên có hành vi xúi giục thì cần xem xét Khoản 2 Điều 318. Tuy nhiên, HĐXX đã lựa chọn Khoản 1 và áp dụng mức cao nhất của khung hình phạt là 24 tháng tù.

Cách áp dụng này có thể được hiểu theo hướng:

• Tòa án đánh giá hành vi của bị cáo chưa đạt mức độ nguy hiểm đặc biệt để chuyển sang khung hình phạt nặng hơn;
• Đồng thời vẫn thể hiện quan điểm xử lý nghiêm bằng cách áp dụng mức tối đa trong khung nhẹ hơn.

Dưới góc độ pháp lý, đây là một phương án lượng hình có lợi hơn cho bị cáo so với việc áp dụng Khoản 2, nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu răn đe.

4. Vai trò của mạng xã hội và dư luận

Vụ án cho thấy tác động ngày càng rõ nét của mạng xã hội đối với các hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ:

• Mạng xã hội không phải là căn cứ để định tội;
• Nhưng hệ quả xã hội của hành vi, bao gồm mức độ lan truyền và ảnh hưởng đến trật tự công cộng, có thể được xem xét trong quá trình lượng hình.

HĐXX trong vụ án này không xét xử “theo mạng xã hội”, mà sử dụng tác động xã hội như một yếu tố đánh giá mức độ nguy hiểm của hành vi, từ đó quyết định hình phạt phù hợp.

5. Nhìn lại phán quyết một cách công bằng

Từ tổng thể vụ án, có thể thấy:

• Việc kết tội các bị cáo là có căn cứ pháp luật;
• Việc phân hóa hình phạt giữa hai bị cáo là phù hợp với vai trò và thái độ của từng người;
• Mức án 24 tháng tù đối với bị cáo Thiên là nghiêm khắc, nhưng nằm trong giới hạn luật định và có cơ sở từ diễn biến vụ án.

Phán quyết này cũng gửi đi một thông điệp rõ ràng: Mọi hành vi sử dụng bạo lực hoặc coi thường trật tự xã hội, dù xuất phát từ mâu thuẫn nhỏ, đều có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Vụ án không chỉ là một bản án hình sự thông thường, mà còn là lời nhắc nhở về ranh giới giữa cái tôi cá nhân, ứng xử nơi công cộng và trách nhiệm pháp lý trong một xã hội ngày càng chịu tác động mạnh từ mạng xã hội.

Nếu cần thêm thông tin chi tiết, bạn có thể liên hệ trực tiếp với Văn phòng Luật sư Xuân Ninh để được luật sư hỗ trợ, tư vấn và đưa ra giải pháp phù hợp nhất với trường hợp cụ thể của bạn.

Văn Phòng Luật Sư Xuân Ninh

• Địa chỉ: Số 05 Nguyễn Văn Tiết, khu phố Bình Hòa, phường Lái Thiêu, Thành phố Hồ Chí Minh.
• Hotline: 0977.444.458 – Trưởng văn phòng: Luật sư Bùi Xuân Ninh
• Email: xnlawfirm@gmail.com
• Website: luatxuanninh.com

Hãy để chúng tôi Văn Phòng Luật Sư Xuân Ninh đồng hành cùng bạn trong mọi thủ tục liên quan đến pháp lý, pháp luật, giấy đăng ký, giấy phép các loại… Giúp bạn yên tâm và thuận tiện hơn trong cuộc sống hàng ngày.