Từ ngày 01/07/2025, theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP, Ủy ban nhân dân cấp xã (UBND cấp xã) được phân cấp mạnh mẽ hơn trong lĩnh vực đất đai. Việc mở rộng thẩm quyền không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm tải cho cấp huyện mà còn đảm bảo tiếp cận dịch vụ công thuận tiện cho người dân tại cơ sở.
1. UBND cấp xã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu
Từ 01/07/2025, UBND cấp xã được trực tiếp cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (thường gọi là “sổ đỏ”) lần đầu cho:
-
Hộ gia đình, cá nhân trong nước;
-
Cộng đồng dân cư;
-
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc diện được sử dụng đất.
Không cần phải nộp hồ sơ lên cấp huyện như trước. Người dân nộp hồ sơ tại xã và nhận kết quả ngay tại xã.
✅ Điều kiện:
-
Đất đang sử dụng ổn định, không có tranh chấp;
-
Có nguồn gốc sử dụng hợp pháp;
-
Phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
⏱ Thời hạn giải quyết:
-
Không quá 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
2. Chủ tịch UBND xã được ủy quyền thực hiện nhiều thủ tục đất đai quan trọng
Thông qua cơ chế ủy quyền từ UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND xã có thể trực tiếp thực hiện:
-
Phê duyệt phương án sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân;
-
Ban hành thông báo thu hồi đất, quyết định thu hồi đất theo quy hoạch hoặc vì mục đích công cộng;
-
Phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
-
Phê duyệt kế hoạch cưỡng chế thu hồi đất và tổ chức thực hiện cưỡng chế.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các dự án nhỏ tại địa phương, tránh phải trình qua nhiều cấp gây chậm trễ.
3. Giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất
UBND cấp xã được trao thẩm quyền:
-
Giao đất không thu tiền sử dụng đất cho cá nhân, hộ gia đình hoặc cộng đồng dân cư;
-
Cho thuê đất công ích, đất chưa sử dụng cho mục đích nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản…;
-
Cho phép chuyển mục đích sử dụng đất theo hạn mức và đúng quy định.
Việc này giúp người dân có nhu cầu chuyển đổi mục đích đất trong sinh hoạt hoặc sản xuất dễ dàng thực hiện ngay tại địa phương, thay vì phải xin ý kiến cấp trên.
4. Giải quyết tranh chấp đất đai: UBND xã là cấp hành chính duy nhất có thẩm quyền
Từ ngày 01/07/2025, UBND cấp xã – trực tiếp là Chủ tịch UBND xã – là cơ quan duy nhất thuộc hệ thống hành chính nhà nước có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai.
Trình tự:
-
Người dân gửi đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp.
-
UBND xã tổ chức hòa giải theo đúng thành phần quy định.
-
Lập biên bản hòa giải:
-
Nếu hòa giải thành: biên bản là căn cứ pháp lý để đăng ký biến động, chấm dứt tranh chấp.
-
Nếu hòa giải không thành: UBND xã lập biên bản hòa giải không thành, chuyển lại cho đương sự để làm thủ tục khởi kiện trực tiếp tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền.
-
⛔ Lưu ý: Không còn quy trình “chuyển lên cấp huyện” như trước đây. Cấp huyện không còn thẩm quyền hành chính trong việc giải quyết tranh chấp đất đai kể từ ngày 01/07/2025.
⏱ Thời hạn hòa giải:
-
Không quá 45 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn;
-
Có thể gia hạn thêm 10 ngày làm việc nếu địa bàn thuộc vùng khó khăn, hải đảo, miền núi.
5. Quản lý, kiểm tra, xử lý vi phạm về đất đai
UBND cấp xã – đặc biệt là Chủ tịch UBND xã – có quyền:
-
Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai;
-
Tổ chức cưỡng chế đối với trường hợp xây dựng không phép, sử dụng sai mục đích;
-
Cập nhật hồ sơ địa chính, giám sát mốc giới sử dụng đất, đảm bảo đúng quy hoạch;
-
Ngăn chặn hành vi lấn chiếm, hủy hoại đất đai hoặc sử dụng trái pháp luật.
6. Tham gia quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
UBND xã là đơn vị đầu mối thực hiện:
-
Xây dựng, rà soát và kiến nghị điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất cấp xã;
-
Tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư trước khi triển khai quy hoạch;
-
Cung cấp thông tin, dữ liệu địa chính theo yêu cầu của cơ quan quản lý cấp trên.
Kết luận
Việc trao thẩm quyền sâu rộng cho UBND cấp xã trong lĩnh vực đất đai từ ngày 01/07/2025 không chỉ mang lại lợi ích rõ rệt cho người dân – như rút ngắn thời gian, giảm chi phí, giải quyết tại chỗ, mà còn góp phần tăng tính tự chủ, tăng trách nhiệm của chính quyền cơ sở.
Đây là bước đi thiết thực trong tiến trình cải cách thủ tục hành chính và phân quyền quản lý đất đai rõ ràng, hiệu quả, đúng tinh thần của Luật Đất đai 2024 và các chính sách phát triển nông thôn, đô thị hóa bền vững.
